РУС АДЫГ

Адыгеир хэлажьэ

09.10.2019

Адыгеим илIыкIо купэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипащэр я XXI-рэ Урысые агропромышленнэ къэгъэлъэгъонэу «Дышъэ бжыхь» зыфиIорэм хэлажьэ. Ащ изэхэщакIор Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ и Министерств ары.

Хэгъэгум имэкъумэщ форум шъхьаIэ икъызэIухын къалэу Москва, ВДНХ-м щэкIо. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр ащ къэкIуагъ. Илъэсыр зэраухыгъэм ыкIи къэкIощт мэфэкIэу лэжьыгъэм иIухыжьын епхыгъэм афытегъэпсыхьагъэу Урысыем иаграриехэм ар къафэгушIуагъ. Къуаджэм илэжьэкIо анахь дэгъухэм Урысыем и Премьер-министрэ шIухьафтынхэр аритыгъэх. Дмитрий Медведевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, агропромышленнэ комплексым IэпыIэгъу етыгъэныр къэралыгъом лъигъэкIотэщт. Мэкъумэщ хъызмэтыр продукцие дэгъу къэзыхьыжьырэ ыкIи нэмыкIхэм янэкъокъун зылъэкIыщт хъызмэтэу щыт. Джыри нахь дэгъоу ащ иIофхэр зэпыфэнхэм пае 2020-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къуаджэхэм яхэхъоныгъэкIэ программакIэм кIуачIэ иIэ хъущт.

Дмитрий Медведевым къэгъэлъэгъуапIэм иэкспозициехэм защигъэгъозагъ. ОтраслэмкIэ анахь гъэшIэгъонэу ыкIи анахь мэхьанэ зиIэу щытыр зэкIэ мыщ къырахьылIагъ. Анахь къэгъэлъэгъон иныр «Урысыем ишъолъырхэр. IэкIыб къэралыгъохэр» зыфиIорэр ары.

«Дышъэ бжыхьэм» шъолъыр 50-мэ ыкIи IэкIыб къэрал 17-мэ ялIыкIохэр хэлажьэх.

Адыгеир ренэу мы къэгъэлъэгъоным хэлажьэхэрэм ащыщ. Мы илъэсым республикэм экспозицие ин къырихьылIагъ. Республикэм и АПК илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэхъагъэхэу щыIэхэр дэгъоу ащ къыреIотыкIых. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр сырье къабзэм хашIыкIырэ продукциеу тыкъэзыуцухьэрэ дунаим къыпкъырыкIырэ пшъэрылъхэм адиштэрэр ары.

IофшIэнымкIэ гъусэныгъэ зэдызиIэхэм, инвесторхэм, гущыIэм пае, компаниеу «Агрохолдинг Мирный» зыфиIорэм экспозицием нэIуасэ зыфашIыгъ. Мы компанием инвестиционнэ зэзэгъыныгъэ дашIыгъ пчэныщэм икъыдэгъэкIынкIэ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ дыряIэгъэ зэдэгущыIэгъум республикэм мэкъу-мэщымкIэ ыкIи инвестициехэм алъэныкъокIэ иIофхэм язытет къыщыуцугъэх. Джащ фэдэу мы къэгъэлъэгъуапIэм КъумпIыл Мурат нэмыкI шъолъырхэм япащэхэм зэдэлэжьэныгъэу адыриIэщтымкIэ Iофыгъо гъэнэфагъэхэм къащыуцугъ.

Адыгеим иаграрнэ амалхэм афэгъэхьыгъэ къэбар игъэкIотыгъэр стендхэм къыраIотыкIы. Джащ фэдэу къэгъэлъэгъоным къекIолIагъэхэм республикэм, ащ игъэхъагъэхэм, хэхъоныгъэ ышIынымкIэ гугъапIэу щыIэхэм защагъэгъозэн алъэкIыщт.

«Хэгъэгум иагропромышленнэ къэгъэлъэгъопIэ шъхьаIэм илъэс къэс тыхэлажьэ. Къэдгъэлъэгъони тиI, тихэгъэгу имызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэм афэтлъэгъун тлъэкIыщтри макIэп. Республикэм и АПК иструктурэ зэхъокIыныгъэ фэтэшIы хъызмэт IофшIэным шIуагъэу къытырэм амал зэриIэкIэ джыри нахь хэдгъэхъоным пае. Мы аужырэ илъэсхэм чъыгхатэхэм ядэлэжьэн, хэтэрыкIхэм якъэхьыжьын, былымхъуным ыкIи нэмыкIхэм нахь хэхъоныгъэ афэтшIэу едгъэжьагъ. Федеральнэ программэхэм атегъэпсыхьагъэу къэралыгъо IэпыIэгъур амал зэриIэкIэ дэгъоу къызфэтэгъэфедэ, дунэе опытыр, джырэ технологиехэр, лъэпкъ проектхэм къапкъырыкIхэрэ пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ амалхэу щыIэхэр тэгъэфедэх. Непэ а IофшIэным практическэ кIэухышIухэр фэхъух», — къыхигъэщыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.

ТызэрэгугъэрэмкIэ, мэкъумэщ хъызмэтым ипродукцие мы илъэсым сомэ миллиард 22,5-м нэсыщт, 2018-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, проценти 3,7-кIэ ар нахьыб. Зернэ культурэхэри процент 11-кIэ нахьыбэ хъунхэу тэгугъэ.

Продукцием идэгъугъэ зыкъегъэIэтыгъэным пае Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэшIохыгъэхэ мэхъу, къэралыгъо IэпыIэгъумкIи амалхэу щыIэхэр зэкIэ къызфэтэгъэфедэх. Мы аужырэ илъэсхэм мэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ лажьэхэрэм техникакIэр, чIыгум рагъэкIущтхэр, былымышъхьэхэр къызIэкIагъэхьагъэх, АПК-м ипредприятиехэри уахътэм диштэу агъэкIэжьых.

А пстэуми яшIуагъэкIэ республикэм къыщыдагъэкIырэ продукциер нэмыкIхэм янэкъокъуным фытегъэпсыхьагъ, щэфакIохэри игъэкIотыгъэу къыкIэупчIэх. Ащ нэмыкIэу хэгъэгум къыщагъэхьазырырэ гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр хэгъэгум ибэдзэрхэм ащыIугъэкIыгъэнхэмкIэ санкциехэми амал тедзэхэр къытфызэIуахых.

Республикэ проектэу «Адыгэ РеспубликэмкIэ АПК-м ипродукцие IугъэкIыгъэныр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу 2024-рэ илъэсым ехъулIэу продукциеу IудгъэкIырэр США-м идоллар миллион 36,2-м нэдгъэсын мурад тиI. Мы тызхэт 2019-рэ илъэсым республикэм США-м идоллар миллион 28,7-м нигъэсын гухэлъ иI. Тыгъэгъэзэ дагъэр, пынджыр, адыгэ къуаер ыкIи нэмыкIхэр Адыгеим нахь чIыпIабэмэ аIэкIигъахьэ хъугъэ.

Тиреспубликэ закъу «Адыгэ къуаер» зыфиIорэ продукциер тихэгъэгу имызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэми аIэкIэзыгъэхьан фитыр. 2019-рэ илъэсым имэзи 8 къое ыкIи къуаем хэшIыкIыгъэ гъомылэпхъэ тонн мин 11,4-рэ фэдиз къыдэдгъэкIыгъ (2018-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, проценти 132,3-рэ).

Адыгэ къуаем Адыгеим истендэу цIыфхэр бэу къызIухьэхэрэм чIыпIэшхо щиубытыгъ. Республикэм иэкспозицие къекIолIэрэ пстэуми адыгэ къуаем идэгъугъэ ауплъэкIун, джащ фэдэу республикэм иперерабатывающэ предприятиехэм къыдагъэкIырэ нэмыкI продукциеми нэIуасэ зыфашIын алъэкIыщт.

Шъугу къэтэгъэкIыжьы: республикэм иэкспозицие изэтегъэпсыхьан Iоф дашIагъ гъомылэпхъэшI ыкIи перерабатывающэ промышленностым ипредприятие анахь дэгъу 30-м ехъумэ.

Къэгъэлъэгъоныр чъэпыогъум и 12-м нэс кIощт. Ащ хэлажьэхэрэр отраслэм иIофыгъо шъхьаIэхэм атегущыIэщтых. Республикэм и АПК инвестициехэр нахьыбэу къыхалъхьанхэмкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьащтых. Ащ нэмыкIэу Адыгеим илIыкIохэр мэкъу-мэщымрэ перерабатывающэ промышленностымрэ яIофышIэхэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэшхоу щыIэщтым хэлэжьэщтых. 2019-рэ илъэсым чъэпыогъум и 11-м Къэралыгъо Кремлевскэ Дворецым ар щыкIощт.



Возврат к списку